بسم الله الرحمن الرحیم
لاحول ولاقوه الا بالله العلی العظیم
درس دوازدهم راه درمان دروغ
عن امیرالمؤمنین علیه السلام:
«ألا فَاصدقوا فَاِنّ الله مَعَ الصادِقین وَجانِبُوا الکِذب فانّ الکذب مجانب الایمان»[1]
«هان ای مردم پس راست بگویید ! به درستی که خدا با راستگویان است وازدروغ پرهیز کینـد که دروغ دور ازایمان می باشد.»
برای درمان این انحراف اخلاقی باید از چند طریق اقدام نمود.
1) قبل ازهرچیز باید مبتلایان را به عواقب دردناک و آثار سـوء معنوی ومادی و فردی واجتماعــیِ این رذیله ی زشت متوجه ساخت و با تشویق مبتلا به تدبیر وتفکر در آیات قرآن و سخنان پیشوایان بزرگ وی رامتوجه ساخت که اگر دروغ در پاره ای ازموارد نفع شخصی هم داشته باشد ، نفعش آنی وبسیار زودگذر است ، زیرا هیچ سرمایه ای برای یک انسان در اجتماع (درهر شرایط و موقعیتی که باشد ) بالاتراز سرمایه ی اعتماد واطمینان مردم نسبت به وی نیست و دروغ بزرگ ترین دشمن اعتماد است
2) ایجاد شخصـیت ، یکی دیگر ازراه هـای درمانـی دروغ ، پرورش شخصـیت در افـراد است ، زیـرا همان گونه که در بالا ذکر شد یکی از عوامل مهم روانی دروغ احساس حقارت و کمبود شخصیت است . درحقیقت دروغ گفتن یک نوع عکس العمل برای جبران این موضوع می باشد و اگر مبتلایان احساس کنند صاحب نیروها واستعداد هایی دردرون خود هستند که با پرورش آن ها می توانند ارزش شخصیت خود را بالا برند نیازی به توسل به دروغ نخواهند داشت . اضافه براین بازهم باید به این گونه افراد تفهیـم کرد که یک فرد راستـگو که به این وسیـله توانسته اعتـماد عمومی را جلـب کند دارای بالاترین ارزش هاست ووجاهت عمومی بهترین سرمایه معنوی است که هیچ سرمایه مادی نمی تواند با آن برابری بکند . چنین کسی نه تنها درنظر مردم شخصیت دارد بلکه درپیشگاه خداوند مقامی در ردیف شهدا وپیامبران دارد.
قرآن می فرماید:
« وَ مَن یُطع الله وُ الرّسُولَ فَاولئِکَ مَعَ الّذیَن اَنعَمَ الله عَلَیهِم مِنَ النَبیینَ وَالصّدیقینَ وَالشُهَداءِ وَالصّالِحینَ وَحَسنَ اولئِکَ رَفیقا» [2]
«کسی که ازخدا ورسول اطاعت کند با کسانی که خدا به آن ها نعمت داده از پیامبران ، راستگویان ، شهدا و شایستگان همراه خواهد بود وآنان چه نیکو مصاحبی هستند . »
3) باید انگیزه های دروغ وریشه های این انحراف اخلاقی از قبیل : طمع ، ترس ، خود خواهی ، حُب و بغض های افراطی ، حسد وامثال آن را درافراد خشکانید تا این رذیله خطرناک زمینه ای مساعد برای نشو ونما در وجود انسان پیدا نکند.
4) باید محیط های تربیتی و معاشرتی مبتلایان را ازوجود افراد دروغگو پاک کرد تا به تدریج و طبق اصل تأثیرپذیری از محیط ، از این رذیله پاک گردند
5) کوشش برای تقویت پایه های ایمانی به خدا در دل مبتلایان وتوجه دادن آن ها به این حقیقت که قدرت خدا مافوق تمام قدرت هاست و اوقادر به حل تمام مشکلاتی است که افراد ضعیف در ایمان به خاطر آن به دروغ پناه می برند. تکیه گاه راستگویان دربرابر حوادث گوناگون خداست وافراد دروغگو دراین موارد تنها هستند .
وصل الله علی محمد وال محمد
پایان درس دوازدهم
1. بحار الانوار ج 72 ـ باب 114 ـ ص 261
2. سوره مبارکه نساء ـ آیه 69