بسم الله الرحمن الرحیم
لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم
درس سیزدهم سوء ظن و بد گمانی
قال الله العظیم فی کتابه :
«یا اَیُهَا الّذینَ امَنُوا اِجتَنِبُوا کثیراً مِنَ الظّن اِنَّ بَعضَ الظّن اِثم … »[1]
« ای مؤمنان از بسیاری از گمان ها بپرهیزید چرا که پاره ای از آن ها گناه است . »
شاید تعبیر به “کثیراً من الظن” از این نظر باشد که قسمت مهم یا بیشتر گمان های مردم در بـــاره یک دیگر گمان بد است ، و به این ترتیب قرآن مجید مردم را متوجه خطر بزرگی ساخته و آن را به عنوان مسأ له ای عمومی مطرح نموده است.
پس از جمـله ی ” کثیـراً من الظـن ” جمـله ی ” اِنَّ بَعضَ الظَّـن اِثم ” گفتـه شـده که مـا را متوجـه
مـی کند به این که، گر چه ممکن اسـت بعضـی از گمان ها مطابق با واقع باشد ، ولـی مسلماً قسمتی از آن ها برخلاف واقع و گناه و معصیت است.
برای ساختن یک اجتماع سالم بیش از هر چیز امنیت لازم است ، زیرا بدون حفظ امنیت ، آزادی وجـود ندارد . حدود امنیت نیز به امنیت جانی و مالی منحصرنمی شود، بلکه دو قسمت مهم ترآبرو و شخصیت اجتماعی افراد را در بر می گیرد ، و برای تامیـن امنیت های ذکر شده ـ آبرو و شخصـیت باز نیــاز به امنیت فکری است که از جهاتی در درجه اول اهمیت قرار دارد .
امنیت فکری به دو قسم تقسیم می شود :
الف ـ امنیت شخصی
هر انسان در محیط اندیشگی خویش نیاز به آرامش روحـی دارد ؛ آرامشی که در پناه آن روحی آرام و خالی از هر گونه اضطراب داشته باشد ونیروهای مزاحم از هر سـو به او فشــار نیاورند و پریشــان و نگرانش نسازند.
ب ـ امنیت اجتماعی
امنیت اجتمـاعی یعنی اینکه افراد جامعه دیگری را مورد هجـوم افکار و قضاوت های بد وناروا قرار ندهند واحترام و شخصیـت هرفرددرمحیـط افکار دیگران محفوظ بماند . از آن جـا میدان دل واندیشه از دستـرس نیروهای اجرائی, بیرون است و قوانین کم ترین نفوذی در این قسـمت ندارند ، تنها عقاید مذهبی و اصول اخلاقی است ، که می تواند در این منطقه راه یابد و آنرا امن و امان سازد ، به این جهت اسلام برای تأمین این هدف ، دستورهای گسـترده و قابل توجهی دارد .
در حدیثی پیامبر اکرم صل الله علیه و اله و سلم می فرماید :
«اِنَّ الله حَرَّمَ مِنَ المُسلِم دَمَهُ وَ ماله و عرضه وَ اِن یَظنّ بِه ظَنّ السّوء»[2]
«خداوند خون و مال و آبرو و گمان بد در باره مسلمان را حرام فرموده است »
این روایت از این نظر قابل توجه است که ابعاد چهارگانه ی امنیت را در ردیف یک دیگرقرار داده و همه را در عبارت واحدی تحریم فرموده است.
وصل الله علی محمد و آل محمد
پایان درس سیزدهم
1. سوره حجرات ـ آیه 12
2. محجه البیضاء ـ جلد 5 ـ کتاب آفات اللسان ـ صفحه268