بسم الله الرحمن الرحیم
لاحول ولاقوه الا بالله العلی العظیم
درس هشتم مقیاس سنجش نیک وبد اخلاقی
بعضی ازمفاهیم اخلاقی مانند ، سخاوت ، شجاعت و فداکاری چنان روشن است که هیچ کس در فضیـلت آنها تردید نمی کند و بعضی از رذائل هـم مـانند : بخل ، خود خواهـی و ترس به خوبـی درک می شوند . ولی بعضی از مسائل اخلاقی ممکن است در فضلیت یا رذیلت بودنشان ، مورد تردید قرار گیرند. بنابراین برای شناخت و تعقیب آن نیاز به یک معیار و مقیاس سنجش داریم.
” برتراند راسل ” معتقد است : ” اگر ازانجام عملی زیانی متوجه کسی نشود ، دلیلی ندارد که ارتکاب آنرا محکوم کنیم ، فقط باید سود وزیان کار را در اجتماع به حساب آورد .” و براین اساس بسیاری از افعال و اخلاقیات قبیح را به دیگران زیانی نمی رساند تجویز می کند .
دسته ای دیگر از کمونیست ها معتقدند بسیاری از اصول اخلاقی مولد اقتصاد سرمایه داری بوده و با ازمیان رفتن آن یعنـی سرمایه داری اصول نیـز از بین مـی رود ولـذا اخلاق را منحصـر به امــوری می دانند که به ایجاد یا ادامه انقلاب کارگری ( پرولتاریا ) کمک کند.
با توجه به این اختلاف نظرها باید دید مقیاس سنجش دراین موارد چیست و چگونه می شود تشخیص داد فلان عمل فضلیت دارد یا ضد اخلاق و رذیلت است ؟
ازنظر دینی و مذهبی اگر مساله را مورد بحث قرار دهیم ، تکلیف بسیار روشن است ؛ چون قرآن وسنت به ما معیار و مقیاس می دهد ولی از نظر عقلی باید یک اصل درنظر گرفته شود و آن این که هر عمل و اخلاقی که به تکامل انسان کمک کند فضلیت و هر عملی که اورا به انحطا ط بکشاند رذیلت است.
بدیهی است این گونه مکتبهای اخلاقی ، چون توأم با واقع بینی و بینش صحیح نسبت به انسان نیست ، نمی تواند نتیجه بخش باشد و در راه شناخت فضایل و رذایل اخلاقی گرفتار اشتباهات بزرگی خواهد شد .
بنابراین دربررسی اصول اخلاقی بایستی انسان را از تمام ابعاد مورد بررسی قرار داد، هم تکامل جنبه ی مادی وهم تکامل معنوی او باید مورد مطالعه قرارگیرد.
وصل الله علی محمد وال محمد
پایان درس هشتم