بسم الله الرحمن الرحیم
لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم
درس هفدهم خطرات غیبت
در منابع اصلی اسلام علی رغم عدم اهمیت بسیاری از مردم اهمیت زیادی به این مساله حیاتی داده شده . شدید ترین تعبیرها در باره غیبت ،در قرآن و روایات دیده می شود که به ذکر قسمتی از آن اکتفا می کنیم.
1. نهی صریح قرآن ، چنان که آن را یک عمل غیر انسانی شمرده و تشبیه به خوردن گوشت مرده نموده ، که این تعبیر منحصرا در باره این گناه وارد شده است.[1]
2. غیبت با ایمان سازگار نیست:
“براء”می گوید: پیغمبر(ص) برای ما سخنرانی کرد فرمود:
« یا مَعشَرَ مَن آمَنَ بِلِسانِهِ وَ لَم یُؤمِن بِقَلبِهِ لا تَغتابُوا المُسلمین وَ لا تتبِعُوا عَوراتَهم فَانّهُ مَن تَتّبَع عَورَه اَخیهِ تَتّبَع الله عَورَتَه وَ من تتبع الله عورته یَفضحه فی جَوفِ بَیّنه »[2]
«ای گروهی که به زبان ایمان آورده اید ولی با دل نه ، غیبت مسلمانان را نکنید و از امور پنهان آنان جستجو نکنید زیرا کسی که در امور پنهانی برادر خود کنجکاوی کند خداوند امور پنهان او را آشکار می سازد و در دل خانه اش رسوایش می سازد .»
نخستین نشانه ایمان رعایت حق مومن است که با غیبت منافات دارد .
3. غیبت جلوگیر قبول طاعات و اعمال است:
از امام صادق (ع) نقل شده:
«الغیبَهُ حَرامٌ عَلی کُلِّ مُسلِم و اِنَّها لتأکُلُ الحَسَناتِ کَما تأکُلُ النّار الحَطَبَ »[3]
می فرماید :«غیبت بر هر مسلمانی حرام است و عمل نیکو را از بین می برد؛ چنان که آتش هیزم را . »
4. غیبت با برادری اسلامی سازگار نیست:
قال رسول الله ( صل الله علیه واله )
« لا تُحاسِدُوا وَ لا تُباغِضُوا وَ لا یَغتَب بعضکُم بَعضاً و کُونُوا عِبادَ الله اِخواناً »[4]
« نسبت به هم حسد و کینه نورزید و یک دیگر را غیبت نکنید وای بندگان خدا با یکدیگر برادر باشید.»
5. مفسده غیبت از منافی عفت شدیدتر است :
در حدیث جابر از پیغمبر (صل الله علیه و اله) نقل شده:
« … فَاِنَّ الغیبَهُ اَشَدّ مِنَ الزِّنا »[5]
« غیبت از زنا بدتر است »
از این روایت می توان به شدت این گناه پی برد ، نکته اولی که دلیل بر شدت این گناه است، این است زنا کار ممکن اسـت با توبه مشمول عفو خداوند شود ، ولی غیبت کننده تنها با کسـب رضایت طرف موردعفو قرارخواهد گرفت چون غیبت از حق الناس است.
نکته دیـگر این که غیبت ، حتی از اعمال منافی عفت نیز لطمه ی شدید تری به اجتماع می زند. زیرا غیبت اساس اتحاد و محبت و صمیمیت و خوش بینی را در اجتماع متزلزل می سازد و از این راه جامعه را با خطر نابودی مواجه می کند.
6. غیبت انسان را از ولایت خدا خارج می کند:
مفضل از امام صادق (ع) روایت می کند:
«مَن رَوی عَلی مؤمنٍ رِوایَه یُریدُ بِها شََینَهُ وَهَدمَ مُرُوَتِهِ لِیَسقُطه مِن اَعیُنِ النّاسِ اَخرَجَهُ الله مِن وِلایَتِه اِلی وِلایَهِ الشّیطانِ فَلا یَقبَلُهُ الشّیطان »[6]
«کسی که به منظور عیب گویی و آبروریـزی مومنی سخنی بگوید تا او را از نظر مردم ساقط کند ، خداوند وی را از ولایت خود به سوی ولایت شیطان بیرون می راند و شیـطان هم او را نمی پذیرد.»
البته با توجه به این که خروج از ولایت خدا به دلیل آیات قرآن این است که ؛ خداوند که رهبری و هدایت افراد با ایمان را به عهده دارد و آنان را از تاریکی ها به طرف نور می کشاند، از رهبری چنین افرادی خود داری می نماید و شاید مراد از جمله «فَلا یقبلهُ الشیطان» این باشد که شیطان نمی تواند وظیفـه ولایت و سرپرستی آنها را انجام دهد لذا آن ها را به حال خود وا می گذارد.
7. غیبت ارزش عبادت راکم می کند:
پیامبر گرامی اسلام (ص) می فرماید: «… و مَنِ اغتابَ اَخاهُ المسلم بَطَلَ صَومَه،نَقَضَ وُ ضُوءه »[7]
«کسی که مسلمانی را غیبت نماید روزه و وضویش باطل است»
زیـرا عبـادات ، حالتی از قرب به پروردگار و نورانیت معنوی در انسان ایجاد می کند و آن گاه کـه انسان پس از وضو یا در حال روزه زبان خود را به غیبت آلوده کرد به مقدار زیادی از حالت معنوی او کاسته می شود و شخص از آن درجه قرب پروردگار سقوط می کند .
8. غیبت در ردیف اشاعه ی فحشاء می باشد:
امام صادق (ع) فرمودند:
« مَن قالَ فی مؤمن مارَاَتهُ عَیناهُ و سَمِعَتهَ اُذُناهُ فَهُوَ مِنَ الذین قـالَ الله (عز وجل): اِنّ الّذینَ یُحبّونَ اَن تَشیعَ الفاحِشَهُ فِی الّذینَ امَنُوا لَهُم عَذابٌ الیم »[8]
« کسی که در باره مؤمن آنچه را دیده و شنیده بگوید ، جزء کسانی اسـت که خدا در باره آن ها فرموده است : برای آنان که دوست دارند زشتی ها بین مؤمنین شایع گردد ، عذابی دردناک خواهد بود. »
وصل الله علی محمد و آل محمد
پایان درس هفدهم
1. سوره حجرات ـ آیه 13
2. محجه البیضاء ـ جلد 5 ـ کتاب آفات اللسان ـ صفحه 252
3. همان صفحه 255
4. کشف الریبه عن احکام الغیبه ـ ( شهید ثانی ـ ترجمه سید ابراهیم سید علوی ) صفحه 26
5. وسائل الشیعه ـ جلد 12 ـ باب 152 ـ حدیث 18 ـ صفحه 284
6. اصول کافی ـ جلد 4 (باب الروایه علی المومن ) ـ حدیث 1 ـ صفحه 62
7. وسایل الشیه جلد 12 ـ باب 152 ـ حدیث 21 ـ صفحه285
8. وسایل الشیه جلد 12 ـ باب 152 ـ حدیث 6 ـ صفحه280 ـ ( سوره نور ـ آیه 19 )