بسم الله الرحمن الرحیم
لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم
درس شانزدهم مهمترین انگیزه های غیبت
1. تحریک غریزه کنجکاوی:
رواج بد گمانی ، بدبینی و غیبت اگر چه با تمایلات نفسانی مردم معمولا سازگارند ، موجب نوعی دو رنگی وبدبینی عمیق و ریشه دار دربین ا فراد جامعه وروابط آنان با یکدیگر می شود که خود عامل موثری در انحطاط و از هم پاشیدن جامعه است. غریزه کنجکاوی که یکی از نیرومند ترین غرایز انسان اسـت ، او را دعوت مـی کند که دیگران را به اصرار وادار به غیبت وفاش ساختن نقاط ضعف افراد مختلف بنماید ؛ و شاید شیرینی غیبت در ذائقه ی عده ای از مردم نیز از اشباع غلط همین غریزه سر چشمه می گیرد ، این عده از اطلاع براسرار و عیـوب دیگران و تجسس در باره آن ها لذت می برند و لذا با حرص و ولع هر چه تمام تر دیـگران را وادار به غیبت می کنند.
2. استهزا وسُخریه:
البته استهزا و سخریه دیگران خود انگیزه های گوناگونی دارد که پـس از ریشه دواندن عوامل آن در وجود انسان یکی از راه های تحقق بخشیدن به این هدف غیبت است ، قرآن ایمان آورندگان را با این خطاب از این رفتار ناپسند نهی فرموده :
« یا اَیُّهَا الَّذینَءامَنُوا لا یَسخَر قومٌ مِن قَومٍ عَسـی اَن یَکُونوا خیراً مِنهُم وَ لانِسـاءٌ مِن نساءٍ عَسـی اَن یَکُنّ خَیراً مِنهُنّ و… »[1]
« ای مومنین نباید هیچ دسته ای از شما دسته دیگر را مسخره نمایند چه بسا آنان از مسخره کنندگان بهتر باشـند . و زنان درباره زنان دیگر این گونه رفتار نکنند چه بسـا آنان ـ یعنی مسخره شوندگان ـ بهتر از این ها باشند .»
3. تبرئه خویش از خلافِ خود
افراد خلاف کار همیشه با ذکر معایب دیگران می خواهند عمل خود را ساده یا موجه جلوه دهند و با این کار خود را از خلافی که مرتکب شده اند تبرئه کنند.
4. کینه توزی و انتقام
انسان کینـه تـوز برای خاموش کردن شعـله های کینه و انتقـام که هر لحظـه در درونش زبـانه
می کشد راهی آسانتر و ساده تر از غیبت و تضییع آبرو و حیثیت شخص مورد نظر نمی یابد.
5. حسـد
شخص حسود همیشه طالب زوال نعمت محسود اسـت زمانی که به مقصود خود نرسید برای جبران آن سعی می کند به وسیله غیبت و ذکر نقاط ضعف محسـود از حیثیت و اعتبار او بکاهد و آتش حسد خود را از این راه تسکین دهد .
6. تفریح و سرگرمی
بسیاری از افراد هستند که هیچ یک از انگیزه های بالا را ندارند و تنها به منظور سرگرمی و تفریح یا گرم کردن مجالس و محافل به ذکر نقاط ضعف و عیوب دیگران می پردازند . با توجه به این مسـاله که بعضی ها نه تنها از سرگرمی و تفریح لذت می برند ، بلکه از خنداندن و وادار کردن دیگران به خنده نیز لذت می برند.
البته با توجه به این عوامل بهتر می توان راه درمان غیبت را شناخت ولی از این نکته هم نباید غافل شد که بسیار می شود این عوامل بصورت ساده و طبیعی در وجود انسان خود نمایی نمی کند ؛ یعنی ، وجدان و شـخصیت او به او اجازه نمی دهد که سـاده بیان کند . لذا قیافه آن را دگرگون سـاخته و در لباس دلسـوزی یا نهی از منکر و یا درس عبـرت به دیگران دادن مرتکب غیبـت مردم می شود و پیـش خود خیال می کند که عمل مقدسی هم انجام داده در حالی که انگیزه اصلی یکی از همان عوامل بالاست و این نوع آلودگی به غیبت ، از سایر انواع آن خطرناک تر و درمان آن مشکل تر می باشد.
و صل الله علی محمد و آل محمد
پایان درس شانزدهم